Zanim przystąpisz do budowy altany, dokładnie zaplanuj jej lokalizację i przeznaczenie. Wybierz płaski, nasłoneczniony fragment ogrodu, z dala od korzeni dużych drzew i instalacji podziemnych. Altana może pełnić funkcję jadalni, miejsca wypoczynku lub schowka na narzędzia – od tego zależą jej wymiary i wyposażenie. Standardowa wielkość to 3×3 m lub 3×4 m, co zapewnia wystarczającą przestrzeń dla 4–6 osób.
Najważniejszym materiałem jest drewno. Do konstrukcji nośnej (słupy, belki, krokwie) poleca się drewno sosnowe lub świerkowe impregnowane ciśnieniowo, które jest odporne na wilgoć i grzyby. Na elementy dekoracyjne, takie jak balustrady czy ażurowe ściany, można użyć modrzewia lub dębu – są droższe, ale bardziej trwałe. Przed zakupem oblicz ilość materiału: dla altany 3×3 m potrzebujesz 4 słupów 10×10 cm o długości 2,5 m, belek nośnych 8×8 cm, desek na podłogę 2,5 cm, a także listew na dach i wypełnienia.
Niezbędne narzędzia to: wiertarka, piła ręczna lub ukośnica, poziomica, młotek, sznur murarski, łopata, betoniarka (lub wiadro do ręcznego mieszania), a także wkrętarka, klucze i pędzle do impregnacji. Pamiętaj o środkach ochrony osobistej: rękawicach, okularach i masce przeciwpyłowej.
Altana drewniana wymaga solidnego fundamentu. Najprostszym rozwiązaniem są betonowe stopy fundamentowe – wykop 4 dołki w narożnikach altany o głębokości 80 cm i średnicy 30 cm, wsyp 10 cm żwiru, a następnie zalej betonem (mieszanka cementu, piasku i żwiru w proporcji 1:3:5). W każdej stopie umieść kotwy metalowe lub odpowiednio wygięte pręty, do których przymocujesz słupy. Po 48 godzinach beton jest już wstępnie związany.
Gdy fundamenty stwardnieją, przystąp do montażu słupów. Ustaw je w poziomie i pionie, kontrolując poziomicą. Przykręć je do kotew za pomocą śrub nierdzewnych. Następnie połącz górne końce słupów belkami poziomymi – tworzą one ramę nośną dla dachu. Użyj belek 8×8 cm, łącząc je na zakładkę lub za pomocą wkrętów konstrukcyjnych. Aby konstrukcja była sztywna, dodaj stężenia krzyżowe – deski o grubości 4 cm przykręcone do słupów na wysokości 1,2 m. Dzięki temu altana nie będzie się chwiać przy silniejszym wietrze.
Jeśli planujesz podłogę, zamontuj legary (belki 6×6 cm) co 40–50 cm między słupami na wysokości 30 cm nad ziemią, a następnie przykryj je deskami podłogowymi. Pamiętaj o pozostawieniu 5 mm szczelin dylatacyjnych na rozszerzanie się drewna.
Dach altany może być dwuspadowy, czterospadowy lub płaski. Dla początkujących poleca się dach dwuspadowy – prostszy w wykonaniu i lepiej odprowadzający wodę. Na krokwiach (deski 5×15 cm) umieść łaty (3×5 cm) co 30 cm, a na nich docelowe pokrycie. Najpopularniejsze materiały to blacha trapezowa, gont bitumiczny lub papa. Gont jest łatwy w układaniu, cichy podczas deszczu i estetyczny – każdą taśmę przybij gwoździami w dwóch rzędach, zaczynając od okapu. Pamiętaj o folii wiatrochronnej pod blachą i papą, a przy gontach – o podsufitce z desek, aby zapobiec zawilgoceniu.
Po zamontowaniu dachu zajmij się ścianami bocznymi i wykończeniem. Możesz wykonać pełne ściany z desek, ażurowe z listew (popularna krata) lub pozostawić otwartą konstrukcję. Jeśli decydujesz się na ażur, listwy 4×2 cm przykręć w odstępach 10 cm między słupami. Balustrada wokół altany (wysokość minimum 90 cm) zapewni bezpieczeństwo i styl – może być z poziomych desek lub z poziomą poręczą i pionowymi tralkami.
Po zakończeniu budowy pozostaw altanę do wyschnięcia na 2–3 dni. Następnie możesz wyposażyć ją w meble ogrodowe, oświetlenie solarne i donice z roślinami. Regularnie sprawdzaj stan drewna i co 2 lata odnawiaj impregnację. Samodzielnie zbudowana altana nie tylko wzbogaci ogród, ale także stanie się dumą domowego majsterkowicza.